Martin Mystère

Alfredo Castelli tarafından 1982'de İtalyan çizgi romanın altın çağında yaratılan, çizgi roman tarihine yenilikçi konuları ve derinlemesine ele aldığı bilim, tarih, mitoloji ve fazlasıyla ilgi çekici temalarıyla önemli bir yeri olan Martin Mystère, Türkiye'deki yayın hayatına Tay Yayınları tarafından Atlantis adıyla başlamıştır. Bu 42 cillten sonraki yıllarda ise orijinal adıyla yayımlanmaya devam edecektir.

Bonelliano olarak bilinen çizgi roman formatında (98 siyah beyaz sayfadan oluşan ve tek bir maceranın başlayıp bittiği çizgi roman türü) her ay düzenli olarak yayımlanan Martin Mystère, İtalyan çizgi roman geleneği içinde modern bir dedektif hikâyesi formatında sunulmuştur. Döneminin popüler temalarından olan gizem, arkeoloji, bilim kurgu ve tarih unsurlarını birleştirerek okuyucuları etkilemiştir. Bu yönüyle, zamanının ötesinde bir anlatım sunarak hem ulusal hem de uluslararası alanda geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmıştır. Tarihsel gerçekliklere sık sık yer vererek çizgi roman evrenini genişletmiş ve maceranın dozunu gerçeklikle kurgunun o kusursuz dengesiyle ayarlamıştır.

Martin Mystère, çizgi roman dünyasında özellikle entelektüel ve kültürel derinliği ile öne çıkar. Diğer çizgi roman kahramanlarının aksine Martin, öncelikle bir profesör ve gizem programları yapan karizmatik bir entelektüeldir. Tarihsel olayları ve gizemleri çözmeye çalışırken bilimsel yöntemlerden yararlanır. Bu, maceraların sadece eğlenceli olmasıyla kalmaz; tarihin içinden yer yer kurmacaya fazla kaysa da nitelikli ve ayrıntılı anekdotların da çıktığı bir deneyime dönüşür. Serinin konuları genellikle kayıp uygarlıklar, antik sırlar, uzaylılar ve paranormal olaylar etrafında şekillenir. Bu temalar sayesinde, okuyucular hem tarihsel hem de bilimsel bir yolculuğa çıkar.

Himalaya'lardaki bir macerası esnasında rastladığı; altıncı hisleri çok kuvvetli, konuşma yetisi kısıtlı, fazlasıyla güçlü ve çevik olan Neanderthal Java, ilk maceralarda daha çok yardımcısı iken ilerleyen sayılarda sadık bir arkadaşa ve güvenilir bir yoldaşa dönüşmüştür. Martin'in çoğu macerasında görülen diğer bir karakter ise önceleri uzatmalı sevgilisi, sonrasında uzun süreli nişanlısı ve en nihayetinde karısı olan, sosyal hizmet uzmanı Diana Lombard'tır. Martin çapkın biri olmasa da her zaman sadık da değildir.

Serinin evreninde, Büyük Tufan öncesi iki ayrı kıtada iki büyük medeniyet ortaya çıkmıştır: otoriter ve kolektif Asya diyarı Mu ve bireyci ve günümüz kapitalizmine benzeyen Atlantis. Bu iki büyük medeniyetin çatışmasından büyük bir nükleer felaket ortaya çıkar ve bugün "Büyük Tufan" olarak adlandırılan felaket aslında bu savaşın neticesinden başka bir şey değildir. Martin zaman zaman maceralarında bu iki büyük medeniyete ait kalıntılar bulsa da insanların dünyanın gerçek tarihini öğrenmesini engellemeyi amaçlayan ve tüm dünyaya yayılmış gizli bir grup olan Siyah Giyen Adamlar tarafından engellenir. Atlantis ve Mu arasındaki büyük savaştan sonra Atlantisli bir ajan olan Adam tarafından kurulan grubun aslında temel amacı, insanlığı bu tür felaketlerden uzak tutarak korumaktır. Her gizli örgüt gibi bu da yüzyıllar içinde yozlaşmış ve insanlığın gerçek tarihini gizli tutmaya çalışmayı birinci amaç haline getirmiştir. Grubun sonraki yıllardaki tek amacı, okul kitaplarındaki tarih bölümünü yani bugün okuduğumuz tarih düzenini korumak için Martin ve diğer arkeologların bulduğu Atlantis ve Mu'nun tüm izlerini yok etmeye çalışmaktadır.

Serinin evrenindeki diğer bir grup ise Amerika Birleşik Devletleri'nin gizli hükümet teşkilatı olan ve Thomas Jefferson tarafından kurulan, amaçlarının insanlığı kurtarmak ve zamanı gelinceye kadar bu gizli kalıntıları koruyup saklamak olan ve bazen Siyah Giyen Adamlar'la savaşan bazen de onlarla birlikte çalışan ve haliyle Martin'le çatışan "Başka Yer" adlı gruptur. Burada sadece Martin her şeyin açıklama, insanlığa duyurulma tarafında yer almaktadır.

Bütün bu büyük olayların ve tarihsel yığınların arasında Martin en nihayetinde bir insandır. Bir macerasında kütüphanesini taşımak için bin bir zahmete girer, neleri taşıyacağını nelerden vazgeçemeyeceğini kestirebilmesi sayfalar sürer. Büyük maceraların yanında insana dair küçük dertlerin, o götürülmeyecek kitabın, o vazgeçilen tablonun, o değersiz ama önemli olan biblonun taşınması ya da taşınmaması bu serinin 40 yıldan fazla sürmesinin ve hâlâ yeni maceralarının aylık ortalama 20.000 kopya satmasının altında yatmaktadır.