Kazak Bozkırını Dans Pistine Çeviren Kadın: Yenlik

Yeñlik Qurarbek yahut bilinen adıyla Yenlik'in şöhreti; DOP, Shukir, Ne isteisin?, bir kem dünie, Meili gibi ses getiren şarkılarıyla memleketi Kazakistan'ın sınırları dışına taşarak dünyaya yayıldı. R&B ve Hip Hop tınılarını Kazak diliyle süsleyen Yenlik'in kendine has müziği, sanatsal duruşu ve kadim ile yeniyi buluşturan estetiği 2021 yılından beri dikkat çekiyor.

Yeñlik Qurarbek 1997 yılında Kazakistan'ın kadim ve önemli kültür merkezlerinden Almatı şehrine beş kilometre uzaklıktaki Boralday (Eski adıyla Burunday) kasabasında doğdu. Mütevazı bir ailede büyüyen Yenlik'in annesi satış görevlisi, babası ise elektrikçi. Babası Erkin Qurarbek, Kazak Türkçesinde şiirler yazan, şarkılar söyleyen ve iyi dombra çalan biri. Müziğin ve yaratıcılığın ailesinde her zaman var olduğunu kendisi de vurgulayan Yenlik, yaratıcı doğasının ailesinden geldiğini ifade ediyor.

Yenlik küçük yaşlardan itibaren müziğin icrasıyla da iç içe büyüdü. Okul konserlerinde sahne aldı. Kazak jırları (türküleri) ile büyüyen Yenlik, gençlik yıllarında ise Destiny's Child, Beyoncé, Justin Timberlake, Rihanna ve Whitney Houston gibi isimlerin müzikleriyle tanıştı. Yaşamının ilk dönemlerinde kulağında yer eden Kazak geleneksel müziğinin tınıları ile Batının Pop-R&B soundu, müziğinin bugün olgunlaşan özgün renginin mayalanmasını sağladı.

Ne var ki müziğe olan ilgisinin önüne maddî kaygıları geçti ve akademik eğitiminde öğretmenliğe yöneldi. Kazak Abılay Han Uluslararası İlişkiler ve Yabancı Diller Üniversitesi İngilizce Öğretmenliği Bölümünü bitirdi ancak müzikle bağı üniversite yıllarında kesilmedi. Dinlediği müzik türleri arasına bu dönemde Hip Hop / Rap müzik de katıldı. Üniversiteyi bitirmesinin ardından bir süre kendi okuduğu okulda öğretmenlik yaptıktan sonra neticede öğretmenlik mesleğini terk eden Yenlik, "balalık" hayâli olan müziğe yönelmeye karar verdi.

Yenlik, Kazak Türkçesinin ezgiselliği ile Batının güncel müziğinin soundunu şarkılarında buluşturdu.

2021'de yaptığı kayıtları yapımcılara göndermeye başladı ve nihayet olumlu cevap aldı. DOP şarkısı oldukça iyi bir çıkış yakaladı. DOP'a çekilen klipte sanatçının yaptığı kariyer tercihinin sancıları ve kısıtlı imkânlarla sanatını üretmesi konu alındı: Yenlik klipte ek işlerde çalışan ama kendi küçük odasında rhymebook'una sözler karalayan ve minik ev stüdyosunda kayıt alan bir genç kızı, yani kendini canlandırdı.

Yenlik'in müziği R&B, Hip Hop ve Pop bileşimi olarak tanımlanmakta. Ancak herhangi bir müzik türü içine sıkışıp kalmak istemediğini, daha özgür bir tarzda sanatsal hareket alanını sevdiği söyleyen Yenlik, "Yine de müziğimi tek bir tarzla ifade etmek zorunda kalsam bu R&B olur" diyerek kendi müziğini tanımlıyor.

İç dünyasını yansıttığı çıkış parçası DOP'un ardından Yenlik, 2022'de çıkardığı diğer single'ı "Shukir (Şükür)"ün video klibinde bir öğretmeni canlandırdı. Klibi bir lise öğrencisinin gözünden çekilmiş olan Shukir, okul çağındaki gençlerin meslek ve kariyer seçimi gibi konularda yaşadıkları zorluklara dikkat geçen bir şarkı oldu.

İlerleyen zamanda PIL, bir kem dunıe, àkel àkel, DAM/KFC, ESEP, Ne isteisiń?, One One, Öpkeletpe, Meili gibi pek çok ses getiren şarkı yayınlayan Yenlik, 2025 yılında ise BIPL adlı 11 parçalık albümünü yayınladı.

Yenlik'in şarkılarında sosyal adalet teması, yol gösteren ve teskin eden sağduyulu bir tavırla her zaman kendini gösterdi. Öğretmenliği meslekî anlamda bırakmış olsa da şarkı sözleriyle ve pek çok kurumla iş birliği neticesinde ortaya koyduğu projelerle halkına, özellikle de çocuklara ve gençlere kendi samimi duyguları doğrultusunda yol göstermeye, motivasyon sağlamaya devam etti. Kendi deyişiyle "öğretmenlik ve müziği birleştirdi".

2024'te yayınladığı "Ne isteisiń? (Ne istiyorsun?)" şarkısında hayatın hızından dem vurdu ve insanların hayat karşısındaki duruşlarına sıcak bir dokunuş yapmayı amaçladı. Zira şarkının klibinde Kazakistan halkının "sıradan insan"larına ve onların öykülerine yer verdi.

Yenlik sakin ve bilge tavrının yanında dişil duruşunun güç gösteren ve daha Hip Hop tarafını da kendisinin ve başka rapçiler ile yaptığı ortak çalışmalarında, gerek söz gerek imaj açısından göstermeyi seviyor.

Yenlik kendisini bir "bozkır kızı" olarak tanımlıyor ve özgürlük fikrinden yana olan duruşunu vurguluyor. Bunu şu sözlerle ifade ediyor:

Bir Kazak atasözü vardır: "Qızdın qırık janı bar"; yani "Kızın kırk canı var". Bir kadının hayatında ne olursa olsun, yeniden doğar. Ben de müziğimde bunu aktarmaya çalışıyorum."

Dolayısıyla Yenlik özgürlükçü ve feminist politik duruşunu da kendi köklerinden yeşerterek canlı tutuyor. Ona göre Kazak kadınlarının gücü tarihte de her zaman kendini göstermişti. Buna İskitlerden ve Kazak ulusal oyunu Qız quudan örnek veriyor:

İskit kızları erkeklerle dövüşürdü. Erkek bu dövüşü kazanırsa, kadın onu kocası olarak seçerdi. Hatta Qız quu oyununda bir erkek at üzerinde bir kızı kovalar. Eğer başarırsa, evlenmeye uygun sayılır. Tarihsel olarak olduğu gibi, bir Kazak kızı özgürdür ve kendi seçimlerini yapma hakkına sahiptir. Bugün de çevre dostu, hoşgörülü, uyumludur. Ne olursa olsun nasıl yaşayacağını ve yaratacağını bilir.

Yenlik'in müziğine etno-pop, folk-beat gibi yakıştırmalar zorlama olacaktır. Melodilerinde geleneksel Kazak ezgilerini doğrudan kullanmak yerine daha çok Kazak Türkçesinin ezgiselliğinden yararlanmayı tercih ediyor. Bu da genel çerçevesiyle R&B ve bazen Rap tınılarına uğrayan müziği için özgün ve bilinçli bir tercih. "Rap'in bir tür Kazak rap atışması olan aytıslarımıza benzediğini fark ettim" diyor Yenlik; "Ama ilk ürettiğim zamanlarda Kazak Rap'i tamamen farklıydı. Bu yüzden Kazakça ve kendi tarzımda Rap yapmayı düşündüm".

Yenlik aynı zamanda sanat tasarımında Kazak Türklerinin ulusal kültürünü yansıtmayı seviyor. Pek çok video klibinde ve dâhil olduğu başka çalışmalarda daima köklerine görsel vurgular yapmaktan vazgeçmiyor.

Bazen günümüz giysileriyle günümüz mekânlarında görünmeyi tercih ederken bazen de Kazak giysilerini kendine yakıştırarak, hatta bazen güncelleyerek yeni giysiler ve yeni mekânlar yaratıyor.

bir kem dunie video klibinde ise Kazak bozkırını adeta bir sahneye ve dans pistine çeviriyor. Geleneksel ve günümüz giysileri ile birlikte boy gösterdiği video klipte Kazak kırsalının muazzam bir portresini kendi estetiğiyle yansıtıyor.

Yenlik'in video kliplerinde geleneksel danslarını icra eden Kazak kızlar aniden hip-hop break dans figürlerine geçebilir. At üstünde kökpar oyunu oynayan Kazak balalarının yürük atları Yenlik'in müziğinin R&B ritminde tırıs gitmeye başlar.

Kadim ile yeninin estetiğini buluşturmada usta bir sanatçı olan Yenlik'in 2025 yılında Özen'den çıkan albümünün kapağında geçtiğimiz asırlarda fotoğraflanmış bir Kazak genç kızı yer alıyor, üstünde ise graffiti tarzında bir tag atılarak albümün ismi BIPL yazılı.

Kazak Türkçesinin kaya gibi çınlayan sertliğinin yanında bir nehir misali akıcılığının birlikteliğinden alınan işitsel keyif, Yenlik'in müziğinde R&B'nin melodisi ve Hip Hop'ın vuruculuğunda köklerden gelerek vücut bulmuş gibi.

Kadimin bilgeliğinden aldığı kudretle yeninin insanlarına daima umut aşılayan Yenlik, iyi ki kulaklarımızdasın!