Çocuk kitapları, okurlarının yaşlarına göre sınıflandırılır. Çocuk hızla değişen, gelişen bir canlı olduğu için her gelişim döneminde anlayabileceği kitaplar farklıdır. Öncelikle metin, hitap edeceğiniz yaş grubunun seviyesine uygun dil ve anlatıma sahip olmalıdır.

Yetişkinlere eser vermekten farklı olarak çocuklara yazacaksanız; hem kitabın kapağı, sayfa sayısı gibi biçimle ilgili, hem de dil ve resim içerikleriyle ilgili pek çok özelliğe dikkat etmeniz gerekiyor. Bunlar kısaca özetlenemeyecek kadar çoklar. Dünya edebiyatı yazarlarının kaleme aldığı çocuk kitaplarıyla incelemeye başlayalım. Örneğin, Jose Saramago'nun üç çocuk kitabı yazdığını biliyor muydunuz? Okuduklarımdan biri, resimleri ahşap baskılardan oluşan bir modern zaman masalı: Kertenkele. Öykü de çizimler de gerçek bir peri masalı gibi. Kapakta ahşap baskıların J.Borges' e ait olduğunu görünce, onu Jorge Louis Borges sanıp yanılmayın. Onları tasarlayan, Jose Francisco Borges. İkincisi, Dünyanın En Büyük Çiçeği. Kitabın içinde kendisi de bir karakter olarak bulunan Saramago, çocuk kitabı yazmayı bilmediğini itiraf ediyor bazı satırlarda. Ben de ünlü yazara hak veriyorum.

İtalyan bilim insanı, yazar ve düşünür Umberto Eco'nun yazdığı tek çocuk kitabı: Cecü'nün Yer Cüceleri. Eco, yazdığı bu üç öyküde kendisinden beklenecek şekilde didaktik olmayan bir üslupla, usul usul bilimsel bilgiler vermiş. 

Kitaptaki ilk öyküde her şeyi atomların oluşturduğunu ve savaşın zararlarını; ikincide üç ayrı ülkeden astronotun ve çirkin bir uzaylının, birbirlerini sevimsiz hatta korkutucu bulsalar da farklılıklarını nasıl kabullendiklerini; üçüncüde de kirlenmekte olan dünyamız için neler yapmamız gerektiğini kurgulayarak anlatmış. Son öyküde geçen sigara ve uyuşturucu bağımlılığı ile ilgili kısımlardan dolayı çocuklara uygun bulmadığım eser, orijinal resimleri ve ciltli kapağıyla ilk gençlik yaşlarından itibaren okunabilir.

Bilimkurgu ve fantastik edebiyatın büyülü kalemi Ursula Le Guin, hayal gücünün sınırsızlığını konuşturarak çocuklar için Kanatlı Kediler Masalı Serisi'ni ve Balık Çorbası'nı yazmış. Dört kitaptan oluşan seride, normal kediler olduğu gibi uçabilen kanatlı kediler de var.  Fantastik ve komik öğeler taşıyan, çocukların seveceğini tahmin ettiğim maceralı modern dönem masalları. Balık Çorbası'nda ise birbirinden farklı hayalleri, alışkanlıkları olan hatta ayrı kasabalarda yaşayan iki insanın nasıl uyumlu bir ilişki kurabildiklerini anlatmış. Bence 13-15 yaş grubuna uygun.

Çok satan Napoli Romanları'nın İtalyan yazarı Elena Ferrante'nin çocuklar için yazdığı tek kitap: Kumsalda Bir Gece. Aynı zamanda anlatıcı olan oyuncak bir bebeğin sahilde kaybolması ve gece boyu başından geçenler anlatılmış. Çocuklar için keyif vereceğini sanmadığım kitabın içeriği de çizimleri de kasvetli, hatta korkutucu.

Fransız yazar Andre Maurois'nin yazdığı tek çocuk kitabı: Şişkolarla Sıskalar. İyi bir gözlemci olan yazar, bu kitapta da yeteneğini konuşturmuş.  İnsanları kilolu ve zayıf diye özellikle sınıflandırmış. Her iki grubun kendi içlerinde hem fiziksel hem psikolojik özelliklerini belirleyip onlardan birbirine düşman iki ayrı toplum yaratmış. Yeraltında inşa ettiği bu fantastik ülkelere dünyadan biri şişko biri sıska iki kardeş yollamış. Şekilcilikle insanları ayırmak doğru değil; çocukların sevgisini kazanacağına dair şüphe duyduğum kitabın genelinde farklılıklar mesele ediliyor. Ayrıca kitapta kanlı bir savaş sahnesinin de olduğunu belirtmek isterim.

Anne baba sevgisi görmediği için yaşamının büyük bölümünü psikoz, manik depresif bozukluklarla geçiren ve 30 yaşında intihar ederek hayatını sonlandıran Amerikalı yazar, şair Sylvia Plath'in yazdığı dört çocuk kitabından Türkçe'ye çevrilen Kiraz Hanım'ın Mutfağı'nda üç öykü yer alıyor. Çocukların seveceklerini düşündüğüm kitaptaki bölümlerin ilki, içinde kutup yatağından tutun da atıştırmalık yenilebilenine kadar çeşit çeşit yataklar olan bir şiir. İkincisi, farklı olmaya cesaret edemeyenlerin arasında kendine güvenerek farklı olduğunu sergileyebilen bir çocuğun hikâyesi. Üçüncüsü, görevlerinden ve hep aynı işi yapmaktan sıkılan ev aletlerinin birbirlerinin işlerine göz dikmesinin ve onun sonuçlarının eğlenceli hikâyesi.

Tuhaf karakter yaratma ustası İsrailli yazar Etgar Keret'in okul öncesi resimli kitap denemesi, Uzun Yeleli Kedi Çocuk. ‘Önemli' bir iş için hayvanat bahçesinde çocuğunu yalnız bırakacak kadar ilgisiz bir baba karşısında hayal gücüyle kendisine çıkış yolu bulan bir çocuğun hikâyesini okurken siz de ebeveynliğinizi gözden geçirebilirsiniz. 

Man Booker ödüllü İngiliz yazar İan McEwan'ın kaleme aldığı tek çocuk kitabı: Düş Yolcusu. Romanının yazımını bitirdikten sonra kendi çocuklarına okuyan McEwan, yetişkinler için normal karşılanan günlük olayların bir çocuğun bakış açısıyla nasıl farklı görünebileceğini yazmış. Kitabın başında ailesi tarafından zor çocuk olarak tanımlanan 10 yaşındaki kahramanın, yetişkin olduğunda bir mucit ve bir yazar olduğunu vurgulaması bence okuyan ve kendisini yetersiz, başarısız hisseden okur çocuk için umut verici olacaktır. Aynı odada yaşayan iki kardeşin kavgaları benzer durumu deneyimleyenler için çok tanıdık gelecektir. Çocuğun ruhuyla kedinin ruhunun yer değiştirmesi gibi fantastik bir macera içeren kitabı on iki yaşından büyük çocukların anlayabileceklerini düşünüyorum.

Şimdi gelelim Türk Edebiyatı'na. Büyüklere kitaplar yazan bazı yazarlar nasıl çocuk kitapları yazmışlar bir bakalım.

İlk Türk modernist yazarlardan Yusuf Atılgan'ın yazdığı tek çocuk kitabı: Ekmek Elden, Süt Memeden. Esprili bir dilde yazılmış iki masal içeren kitap, çocuklara yabancı gelecek bazı eski sözcükler içerdiği için bir yetişkin yardımıyla okunabilir. İlk masalda bir çocuk, konuşan bir köpeğin sırtında bütün köyü geziyor. Bu macerada iki köpek kavga ederken, birinin diğerinin boynunu koparması ve ipe adam asma bahsinin geçtiği kısımların çocuklara uygunluğu tartışılabilir. Kitabın ilk bölümünü çocuklara uygun olarak değerlendirsek de ikinci masal pek de çocukların anlayabileceği türden değil.

Yetişkinlere eser verse de çocuk edebiyatına hâkim yazarlarımızdan Gönül Çatalcalı'nın çocuklar için kaleme aldığı tek kitabı: Ömer Fm. Kitapta aile içi anne-çocuk, kardeş-çocuk, nene/dede-çocuk ve arkadaşlık ilişkileri temel alınmış. İlkokul dördüncü sınıfa giden başkarakter Ömer, kendi hazırlayıp sunduğu radyo programıyla ailesinin davranışlarını nasıl algıladığını dinleyicisine anlatıyor. Zeki, hareketli, çevresine duyarlı ve çokça da hınzır olan karakter, yaptığı tatlı yaramazlıklarda öyle haklı ki ailesi kızamıyor bile kendisine. Değişik maceralar içeren bölümlerden oluşan kitap; esprili bir dille, çocuk seviyesine (sekiz+) uygun olarak yazılmış.

Büyülü gerçekçilik denince aklımıza gelen ilk isimlerden Latife Tekin'in yazdığı tek çocuk kitabı: Altınçayır Vadisi'nin Çocukları. Anadolu'nun madencilik yapılan bir köyünde geçen roman, arkadaşı Sema'nın gidişinin ardından yalnız kalan Asinaz'ı merkeze alarak köyde gruplaşan çocuklar, doğa kirliliği, maden ocakları, göç gibi meseleleri anlatıyor. Yakın arkadaşına kavuşmayı beklerken büyükannesiyle geçmişe yolculuk yapan, açılacak olan madene karşı direniş eylemleri yapan Asinaz'ın maceralarını, ilk gençlik yaş grubunun seveceğini düşünüyorum.

Roman, şiir, öykü ve tiyatro oyunu gibi pek çok dalda ödül alan, Türk Edebiyatının önemli isimlerinden Necati Cumalı'nın tek çocuk kitabı: Uç Minik Serçem. Kitapta çocuk dili yakalandığı gibi leyleklerin göç rotası, nasıl göç ettikleri, serçelerin yaşamı, kuşların doğup büyürken anne kuşların zayıf olan yavruyu daha özenle besleyip onu kardeşlerinden bile koruması, doğayı korumak gibi konular bazen insanların bazen de hayvanların bakış açısıyla yazılmış. İnekler, kedi, köpek, serçe ailesi, leylek ailesi hepsi ayrı ayrı konuşuyor. Anlatım, çocuğun anlayabileceği düzeyde. Minik bir serçenin doğanın vahşi tarafıyla yüzleşmesini tüm gerçekliğiyle anlatırken çocuğu korkutmuyor. Aksine hayatta güzelliklerin olduğu kadar kötülüklerin de olduğunu, acının da normal karşılanması gerektiğini öğretiyor. Hayvanları seven ve koruyan bu kız çocuğunun hikâyesini bütün çocuklar okumalı derim.

Sonuç olarak varacağımız noktada, çok iyi bir yazar olabilirsiniz ama hitap ettiğiniz kitlenin yaşına inmeniz gerekir. Aksi halde yazdıklarınızın çocuklar tarafından anlaşılmama, benimsenmeme gibi akıbeti olacaktır.