Kitap
Zafer Güleç ile Tolkien Dilleri Orta Dünya Sözlüğünü Konuştuk
Sayın Zafer Güleç, Tolkien Dilleri Orta Dünya Sözlüğünü hazırlama fikri nasıl ortaya çıktı? Tolkien'in dilleriyle olan kişisel bağınız nasıl başladı?
Başlangıçta sözlük değil ansiklopedi hazırlama düşüncem vardı. Zaman içinde ansiklopedik bir sözlük hazırlamanın çok fazla zaman gerektireceğini fark ettim ve benim böyle bir zamanım yoktu. Tolkien dillerine olan merakım, daha az zaman alacağını düşünmem meraklısına bir butik iş yapma isteğiyle bu hale dönüştü.
Orta Dünya'daki diller oldukça kapsamlı ve sistemli. Sözlüğü hazırlarken en çok zorlandığınız ya da sizi en çok şaşırtan dilsel ayrıntı neydi?
Elfçe sözcüklerdeki zamanla dönüşme, evrimleşme süreci çok ilgi çekiciydi. Ayrıca Elf lehçelerindeki melodik tınının kültürel farklılıklara göre değişmesi oldukça ilginç ve gerçekçi düşünülmüştü. Bu farklılıkları alfabelerde ve ırklarda görmek keyfliydi. Yüksek Elflerin harfleri de fonetiği de daha ince ve dolaylı bir şekilde hazırlanırken orman Elfleri daha berrak, hızlı, pratik kelimeler kullanıyorlardı. Rohanlılar ile Gondorlular arasındaki hitabet, kelimeler arasındaki sertlik ve incelik farklı. Tolkien büyük özen göstererek dilleri sosyo kültürel, coğrafi olarak ırklara yedirmiş. Sadece orijinal cümleler okunurken bile iyi bir kulağa sahip birisinin dilin hangi türe ait olacağını hissedebileceğini sanıyorum.
Sözlükte yalnızca Quenya ve Sindarin gibi diller mi yer alıyor, yoksa Kara Lisan, Cüce dili gibi diğer örnekler de dahil edildi mi? Kapsamı nasıl belirlediniz?
Kapsamı olabildiğince geniş tuttum. Biraz had aşımı oldu bu durum ve yazım sürecini çok fazla uzattı . Sözlükte sadece 13 adet Elf dili ve o dillerin evrimsel gelişimleri ve bazılarının kök bilgisi olan 32 başlık altında Elfçe bölüm var. Ayrıca diğer 12 halkın dili de sözlükte bulunmakta.
Bu sözlük Tolkien okurlarına nasıl bir katkı sunacak? Sizce dil, Orta Dünya'nın büyüsüne nasıl bir derinlik katıyor?
Bu oldukça meraklısına hazırlanmış bir çalışma oldu sanırım. Umduğumdan daha geniş bir yelpazeye ulaştığını görmek memnuniyet verici. Nasıl bir katkı sağlayacağı bence kişiye özel bir durum olacaktır. Kimisi dövme yaptırmak için kelime seçer, kimisi çocuğuna isim vermek için, bazısı da kök bilgilerden dili geliştirmeye çalışır, yeni kelimeler kazandırır. Tamamen sahip olan kişinin ilgisine, sabrına, amacına kalmış.
Diller Tolkien edebiyatının nedeni; bunu Tolkien kendisi belirtiyor zaten, "Önce diller vardı, bu dillere uygun dünya ve ırklar yaratma ihtiyacı duydum" diye. Diller olmasaydı bu Orta Dünya külliyatı elimizde olmayacaktı. Dünyanın büyüsüne gelince, diller in bu derece girift ve derin oluşturulması Tolkien' in en derin büyüsü diye düşünüyorum.
Bize zaman ayırdığınız için çok teşekkür ederiz.
Ben teşekkür ederim, saygılar.
Yazar'a ait Diğer Yazılar
Yaren Ayhan
2003 yılında Adana'da doğdu. 2021 yılında Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde lisans eğitimine başladı. Çeşitli dergilerde yazıları yayımlandı. Halen Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde lisans eğitimine devam etmektedir.